Bunkier przy Wojska Polskiego

Przechodząc aleją Wojska Polskiego, warto przyglądać się pasowi zieleni oddzielającemu obie jezdnie ulicy. W pobliżu ul. Felińskiego na trawniku nagle wyrasta górka, która wcale nie jest górką. To poniemiecki bunkier, jeden z wielu pozostałych po utworzeniu Festung Warschau po upadku powstania warszawskiego, odkopany w maju 2013 r. Jest to mały schron bojowy, nazywano je potocznie tobrukami, jako że projekt oparty został na projekcie bunkra włoskiego, wykorzystywanego w okolicach Tobruku. Niemcy ochrzcili je mianem Ringstandów 58c. Schrony te, umożliwiające w miarę bezpieczny ostrzał, zostały wybudowane na obszarze pomiędzy Warszawą Zachodnią i Gdańską, stąd całkiem sporo ich pozostało na Żoliborzu, aczkolwiek nie tylko. Jeśli chcecie zobaczyć, jak taki schron wyglądał w środku, zachęcam do odwiedzenia Muzeum Powstania Warszawskiego – na podwórzu znajdziecie bunkier odkryty u zbiegu Pięknej i Kruczej.

Tunel do Cytadeli

W parku Fosa i Stoki Cytadeli, tuż przy akwedukcie, zauważyć można otwór w murze - zablokowany, żeby nie kusić złego. To poterna, czyli podziemne przejście umożliwiające komunikację wewnątrz twierdzy bądź fortu bez narażenia się na bezpośredni ostrzał. W tym przypadku tunel prowadził z rozebranego w dwudziestoleciu międzywojennym fortu Gieorgija, który znajdował się na terenie obecnego Placu Inwalidów. Nadal istnieje, przechodzi nad tunelami metra między Dworcem Gdańskim a Placem Wilsona, został zresztą zbadany przy budowie kolejki podziemnej. Ma 380 m długości i jest wystarczająco szeroki i wysoki, by umożliwić transport konny. Znajdują się w nim płytkie nisze umożliwiające mijanie się. Podczas poszerzania jezdni ulicy Mickiewicza w latach 50. uszkodzono, niestety, stropy i woda stoi w nim obecnie niemal stale, co zresztą widać. Szczęśliwie, przy budowie metra tunel zabezpieczono. Co ciekawe, tunel jest zabytkiem.

Zablokowane wejście do poterny. Oczywiście, nie było tak malutkie, od tamtego czasu wysokość podłoża zdecydowanie uległa zmianie.

Dno poterny jest wypełnione wodą... widać, niestety, wszystkie śmieci unoszące się na powierzchni.

Park Żeromskiego

Park Żeromskiego został założony na początku lat 30. XX wieku. Za jego powstaniem stała potrzeba zagospodarowania terenu jednego z elementów Twierdzy Warszawa, Fortu Siergieja. Park zaprojektowali Leon Danielewicz i Stanisław Zadora-Żeleński, a przy niezbędnych robotach ziemnych pracę znaleźli bezrobotni, zatrudniani w ramach robót publicznych. 

 

Park ma jakby dwie części, oddzielone od siebie wałem ziemnym, na szczycie którego znajduje się ścieżka dla spacerowiczów. W części zachodniej, tuż przy wejściu od Pracu Wilsona znajduje się rzeźba Alina autorstwa Henryka Kuny.

Bliżej Wisły znajduje się dawny Fort Siergieja, po I wojnie światowej przechrzczony na Fort Sokolnickiego. Był on częścią systemu fortów Cytadeli Warszawskiej, w przeciwieństwie do Fortu Pawła i Gieorgija, nie został zniszczony po odzyskaniu niepodległości. W czasie powstania warszawskiego służył za szpital polowy. Po wojnie, podobnie jak inne forty niszczał powoli, dopóki nie zaopiekowała się nim dzielnica i obecnie znajduje się w nim Centrum Sztuki.

W latach 2003-2005 park został zrewitalizowany, wyremontowano alejki, naprawiono ławki odnowiono infrastukturę oraz wybudowano przepiękny plac zabaw dla najmłodszych. Obecnie jest to jeden z najpiękniejszych zakątków Warszawy.